Taksitle almak enflasyonda kazandırır mı?
Peşin fiyatına taksitte genellikle evet: toplam aynı kalır ama ödemenin çoğu ileride, değeri azalmış parayla yapılır. Örnek varsayımla (yıllık %30 enflasyon) 30.000 TL'lik bir ürünü 12 taksitle almanın bugünkü parayla maliyeti yaklaşık 26.100 TL'dir; yani yaklaşık 3.900 TL (%13) kazanç. Aynı ürün başka mağazada daha ucuzsa bu kazanç azalır ya da kaybolur.
İçindekiler7 bölüm
Bugünkü değer nedir?
Enflasyon olan bir ekonomide bugünkü 1.000 TL ile bir yıl sonraki 1.000 TL aynı şeyi almaz. Gelecekteki bir ödemeyi bugünkü paraya çevirmeye bugünkü değer denir. Peşin fiyatına taksitte taksitlerin toplamı peşin fiyata eşittir, ama bugünkü değerleri toplamı peşin fiyattan düşüktür. Aradaki fark, taksitle ödemenin bugünkü parayla kazancıdır.
Formül
- Aylık oran: i = (1 + yıllık oran)^(1/12) − 1. Yıllık %30 için i ≈ %2,21.
- Taksitlerin bugünkü değeri: BD = Σ taksit ÷ (1 + i)^k, k = 1…n (ilk taksit bir ay sonra ödenir).
- Kazanç: peşin fiyat − BD.
Örnek: 30.000 TL'lik ürün, yıllık %30 enflasyon varsayımı
| Taksit | Aylık ödeme | Bugünkü parayla maliyet | Kazanç |
|---|---|---|---|
| 3 taksit | 10.000 TL | 28.721 TL | 1.279 TL (%4,3) |
| 6 taksit | 5.000 TL | 27.809 TL | 2.191 TL (%7,3) |
| 9 taksit | 3.333 TL | 26.936 TL | 3.064 TL (%10,2) |
| 12 taksit | 2.500 TL | 26.100 TL | 3.900 TL (%13) |
Taksit uzadıkça kazanç artar, çünkü ödemenin daha büyük kısmı ileriye kayar.
Tablodaki %30 gerçek bir enflasyon tahmini değil, hesabı göstermek için seçilmiş bir varsayımdır. Güncel yıllık enflasyonu TÜİK'ten öğrenebilirsiniz.
Birikimle karşılaştırma
Parayı peşin ödemek yerine bir birikim hesabında (vadeli mevduat ya da faiz hassasiyeti olanlar için katılım hesabı) tutup taksitleri oradan ödediğinizi düşünün. Yıllık %30 net getiri varsayımıyla 30.000 TL, 12 taksit bittiğinde hesapta yaklaşık 5.070 TL getiri bırakır. Gerçek sonuç, hesabın getirisine (mevduat faizi ya da katılım kâr payı) ve getirinin ne sıklıkla eklendiğine göre değişir.
Ne zaman kazandırmaz?
- Gizli vade farkı varsa. Aynı ürün başka mağazada daha ucuzsa önce o farkı düşün. Bu örnekte 12 taksitin kazancı %13; ürün başka yerde bundan fazla ucuzsa peşin almak daha avantajlıdır. Ayrıntı: gizli vade farkı.
- Vade farklı taksitse. Vade farkı, bugünkü değer kazancını çoğu zaman siler.
- Ekstreyi eksik öderseniz. Kart faizi, taksitin sağladığı kazancı hızla aşabilir.
- İhtiyacınız olmayan bir şeyi alıyorsanız. Hiç harcamamak her zaman taksitten ucuzdur.
Kendi oranınızla hesaplayın
Her ürün sayfasındaki "Taksitle alırsan ne kazanırsın?" kutusu, seçtiğiniz taksit sayısı için bugünkü parayla kazancı ve birikim karşılaştırmasını gösterir. Hesabınız varsa kendi enflasyon ve birikim getirisi oranınızı hesap ayarlarından girebilirsiniz. Bu hesaplar tahmindir, yatırım tavsiyesi değildir.
Sık sorulanlar
Peşin ödemek mi taksit mi daha mantıklı?
Fiyat aynıysa ve taksit vade farksızsa, enflasyon pozitif olduğu sürece taksit bugünkü parayla daha ucuzdur. Taksitli fiyat peşin fiyattan yüksekse, fark taksitin bugünkü değer kazancından büyük mü diye bakın.
Kazanç neden taksit sayısıyla artıyor?
Taksit uzadıkça ödemelerin daha büyük kısmı ileriki aylara kayar. İleride ödenen para bugünkü parayla daha az eder, bu yüzden toplam maliyetin bugünkü değeri düşer.
Bu hesap kesin mi?
Hayır, tahmindir. Sonuç, varsaydığınız enflasyon ya da birikim getirisi oranına bağlıdır ve gelecekteki gerçek oranlar farklı olabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, finansal tavsiye değildir. Kampanya ve taksit koşulları için satıcı sitesini ve bankanızı kontrol edin.